„"»k — Rak
klucza istnienia ich przyczyn poza badanym układem. Mogą nimi być przecież również procesy nowotworowe.
Powyższe porównanie świadczy o względności epidemiologicznych klasyfikacji przyczyn śmierci. Podobnie dawniej wśród stwierdzonych przyczyn zgonów płodów w łonie matki dominowało... niedotlenienie. Po prostu z braku wykrycia innych przyczyn można u każdego zmarłego płodu stwierdzić niedotlenienie, gdyż właśnie w związku ze śmiercią musi ustać oddychanie, podobnie zresztą jak i krążenie krwi. Rzecz w tym, jak szybko i w jakich okolicznościach towarzyszących zmiany te zachodzą.
Spór na jaką chorobę częściej człowiek umiera bardziej dotyczy medycyny społecznej niż zdrowia pojedynczej osoby. Ma to ogromne znaczenie w organizowaniu zapobiegania nowotworom, ale o ostatecznym wyniku decyduje jednak wczesne rozpoznanie i leczenie poszczególnych osób. Tylko lekarz może dostrzec początki jeszcze bezobjawowej, bez dolegliwości przebiegającej choroby nowotworowej, która zawsze ma swój indywidualny przebieg. Rzecz w tym, że mimo olbrzymiego postępu cywilizacji, większość chorych na raka jest zbyt daleko od możliwości korzystania z dobrodziejstw osiągniętej wiedzy onkologicznej, z udogodnień w działalności i ze zdolności ludzi medycyny. Można to ująć ważnym stwierdzeniem prognoza (lekarskie przewidywanie sukcesu leczniczego) zależy od wczesnego rozpoznania, co obok profilaktyki (zapobiegania chorobom) uwarunkowane jest wiedzą i zachowaniem każdego człowieka, natomiast wyleczenie lub śmierć zależy od doskonałości leczenia. Istotnym narzędziem tej walki o życie, lub tylko o jego przedłużenie, jest uświadomienie społeczne, gdyż ocenia się, że aż 25"o zmarłych z powodu raka jest ofiarą własnej nieświadomości!“(4)